Cynaliadwyedd yn niwydiant sgrin Cymru

Yn Cymru Greadigol, rydym wedi ymrwymo i sicrhau bod ein sector sgrin mor gynaliadwy â phosibl drwy gefnogi mentrau ymarferol drwy Fargen Newydd y Sgrin: Trawsnewid Cymru. Darllenwch ymlaen i ddarganfod sut mae cynaliadwyedd yn llywio cynyrchiadau o bob maint yn ein cyfweliad gyda'r goruchwyliwr cynaliadwyedd Gavin Chappelle.

O gyfresi teledu llwyddiannus i ffilmiau annibynnol, mae cynaliadwyedd yn chwarae rôl gynyddol yn y ffordd y mae cynyrchiadau'n cael eu gwneud ledled Cymru, ac mae Gavin yn helpu i yrru'r newid hwnnw.

Fel goruchwyliwr cynaliadwyedd ar gynyrchiadau pen uchel, mae Gavin yn gweithio ar draws pob adran i ymgorffori arferion gwyrddach o baratoi i gwblhau - i gyd gyda'r nod o helpu cynyrchiadau i leihau eu heffaith amgylcheddol heb gyfaddawdu ar greadigrwydd.

Un o'r cynyrchiadau y bu'n gweithio arno yn ddiweddar oedd Young Sherlock – a dderbyniodd ein cefnogaeth trwy ein Cyllid Cynhyrchu.  

Dywed Gavin, 'Mae cynaliadwyedd yn rhywbeth rydw i wedi bod yn ceisio mynd i mewn iddo am y pum mlynedd diwethaf. Mae'n cyffwrdd â phob adran, mae y cast, pawb, yn chwarae rhan.'

Fe wnaethon ni siarad â Gavin am sut y daeth i mewn i'r rôl, yr arferion cynaliadwyedd bob dydd y mae'n eu cyflwyno ar y set, a sut mae yn ceisio gwneud cynyrchiadau pen uchel yn wyrddach yng Nghymru. 

Ar ôl gweithio ym maes cynhyrchu am bron i ddau ddegawd, symudodd Gavin ei ffocws at gynaliadwyedd yn dilyn y pandemig.

'Ers i BAFTA albert gael ei weithredu yn 2010, rydw i wedi bod yn cwblhau ôl troed cynhyrchu carbon ar gyfer cynyrchiadau fel rhan o fy ngwaith,' meddai. 'Yn ystod COVID, pan oeddwn yn gweithio ym maes iechyd a diogelwch, dechreuais weld sut oedd cynaliadwyedd yn dod yn fwyfwy pwysig ar draws ein diwydiant.'

Gyda'i gyfuniad o brofiad a diddordebau, symudodd Gavin i gynaliadwyedd yn llawn amser a llunio rôl sy'n pontio logisteg, creadigrwydd ac arweinyddiaeth ar draws y sector sgrin yng Nghymru. 

Nawr, mae ei waith o ddydd i ddydd yn cynnwys lleihau allyriadau o deithio a thrafnidiaeth, pweru setiau yn lanach, a dod o hyd i ddefnydd newydd ar gyfer deunyddiau.

Dywed Gavin, 'Mae pob cynhyrchiad pen uchel yn wahanol ac mae ganddynt gyllidebau amrywiol, ond y prif feysydd rydyn ni'n canolbwyntio arnyn nhw yw teithio a thrafnidiaeth. Y peth mwyaf rydych chi am edrych arno yw sut y gallwch liniaru allyriadau, felly rydym yn annog rhannu ceir, er enghraifft, a dim ond anfon nifer penodol o aelodau  o'r criw ar leoliad.

Rydyn ni hefyd yn edrych ar bŵer pan fyddwn ar leoliad. Bu newid mawr i ffwrdd o generaduron diesel. Rydyn ni'n defnyddio HVO ar hyn o bryd – mae ychydig yn ddrytach na disel, ond mae'n lleihau allyriadau 90%. Mae'n amnewidyn dros dro sy'n darparu datrysiad trosiannol ymarferol tra bod technolegau ynni hirdymor newydd yn cael eu datblygu.

Rydyn ni'n defnyddio hynny ochr yn ochr â thechnoleg newydd sy'n dod drwodd, fel systemau storio batri enfawr a phŵer hydrogen.

Ac yna rydyn ni'n edrych ar sut y gallwn reoli gwastraff ar set. Rydyn ni'n ailgylchu llawer o bethau, yn cadw rhai ar gyfer cynyrchiadau yn y dyfodol, neu'n ail-gartrefu eitemau. Mae'n ymwneud â cheisio creu economi gylchol – gan ddefnyddio gwisgoedd o gynhyrchiad i gynhyrchiad, os gallwn, er enghraifft, a chyflwyno mentrau syml fel cwpanau a llestri cinio y gellir eu hailddefnyddio'

Nid yw swydd Gavin yn ymwneud â sefydlu systemau; mae hefyd yn ymwneud â phobl. Mae cael y criw i gefnogi yn allweddol ac mae eu helpu i gael ymdeimlad o gyflawni a balchder mewn gweithio'n gynaliadwy yn bwysig.

O fentrau hwyliog fel 'Hyrwyddwr Cynaliadwyedd y Mis' i gylchlythyrau sy'n tynnu sylw at fuddugoliaethau bach a heriau ar y set, mae cael pobl i gymryd rhan wrth wraidd ei ymagwedd.

'Mae'n bwysig i mi fod ein cast a'n criw yn gwybod bod gennym dîm cynaliadwyedd,' meddai. 'Dydyn ni ddim yma i atal pobl rhag gwneud eu gwaith. Rydyn ni yma i'w cefnogi – ac i'w wneud yn hwyl. Pan fydd pobl yn ei fwynhau, maen nhw'n ymddiddori, a dyna pryd mae newid go iawn yn digwydd.'

Ochr yn ochr â chyflwyno arferion cynaliadwy ar gynyrchiadau, mae Gavin hefyd yn ceisio dysgu o gynyrchiadau a diwydiannau eraill.

'Mae'n eithaf hawdd aros o fewn eich maes a chadw at yr hyn rydych chi'n ei wybod,' meddai Gavin. 'Y llynedd, cyfarfum â llawer o gynghorwyr cynaliadwyedd – nid yn unig yn y diwydiant teledu a ffilm – i weld beth allwn ni ei ddysgu.

Fe wnes i hefyd chwilio am astudiaethau achos – mae llawer o rai da ar dudalennau BAFTA albert a YouTube. Mae cynyrchiadau fel Jurassic World a Bridgerton eisiau rhannu'r hyn maen nhw'n ei wneud – dyna beth sydd angen i ni wneud mwy ohono, rhannu'r hyn rydyn ni wedi'i ddysgu fel y gall y cynhyrchiad nesaf fynd ymhellach.'

Mae Gavin hefyd yn annog cynyrchiadau i gymryd staff hyfforddedig. Mae wedi cefnogi rhaglen hyfforddi cydlynwyr cynaliadwyedd Media Cymru, sy'n cael ei chefnogi gennym ni a'i nod yw adeiladu rhwydwaith o arbenigwyr sy'n llywio arferion cynaliadwyedd ar gynyrchiadau ledled Cymru.

'Fe wnaethon ni gyflogi cydlynydd cynaliadwyedd a oedd wedi'i hyfforddi'n llawn,' meddai. 'Daeth hi ymlaen i'n cynhyrchiad yn gwbl ymwybodol o'r hyn oedd angen digwydd. Mae'n wych gweld mentrau fel hyn sy'n helpu Cymru i fynd â'i hymrwymiad i Fargen Newydd y Sgrin i'r lefel nesaf.'

Mae hefyd yn gweithio'n agos gyda ni yma yn Cymru Greadigol, Ffilm Cymru, a Media Cymru i drafod mentrau cynaliadwyedd ac i weld beth sy'n bosibl yn y diwydiant – helpu i gysylltu gweithwyr proffesiynol y diwydiant, rhannu arferion gorau, a throi syniadau da yn newid hirdymor.

Wrth edrych ymlaen, mae Gavin yn gobeithio gweld rolau cynaliadwyedd yn dod yn rhan safonol o bob criw. 'Rwy'n gwybod ei fod yn anodd, mae cyllidebau yn dynn, a llawer o'r amser cynaliadwyedd yw'r llinell sy'n cael ei thorri,' meddai. 'Ond hoffwn weld y rôl hon yn cael ei hymgorffori mwy mewn cynyrchiadau, oherwydd mae yna ddiddordeb ac angen amdano.'

Awgrymiadau gorau Gavin ar gyfer cynyrchiadau gwyrddach

1. Cynlluniwch yn gynnar: 'Cael sgyrsiau yn gynnar iawn, a chynlluniwch cyn gynted ag y gallwch.'
2. Dechrau’n fach: 'Edrychwch ar eich cynhyrchiad – beth allwch chi ei wneud? Pa fuddugoliaethau bach allwch chi eu gwneud? Symud i fyny o'r buddugoliaethau bach hynny.'
3. Ymgysylltu â'ch criw: 'Cael sgyrsiau gyda'r holl adrannau yn gynnar ac annog cydweithio.'
4. Gweithio gyda gwerthwyr gwyrdd: 'Mae yna lawer mwy o werthwyr gwyrdd nawr sydd eisiau helpu cynyrchiadau. Mae ganddyn nhw ardystiad amgylcheddol, ac maen nhw am wthio cynaliadwyedd i'r lefel nesaf.'
5. Meddyliwch yn y tymor hir: 'Rwy'n ceisio cael sgyrsiau cwblhau yn gynnar. Mae'n dda plannu'r hadau hynny ar y dechrau i feddwl am ailgylchu ac ailgartrefu eitemau.'

Darllenwch fwy am ddiwydiant teledu a ffilm Cymru yn ein hadran ffilmio yng Nghymru.